Temiz Oda Nedir?

Temiz oda teknolojisi ve standartları hakkında kapsamlı bilgi veren infografik. ISO sınıflandırmaları, sektörel uygulamalar ve teknik detayları içerir.

Hazırlayan: Serdar Bulut · Airtech Temiz Oda Sistemleri · Güncelleme: 9 Kasım 2026

Temiz oda nedir?

Temiz oda, içindeki havanın partikül yoğunluğunun belirli bir sınırın altında tutulduğu, sıcaklık, nem ve basıncın sürekli kontrol edildiği kapalı bir alandır. Tanım ISO 14644-1 standardında yapılır: oda, havadaki belirli boyutlardaki partikül sayısına göre bir sınıfa girer ve bu sınıfı koruyacak şekilde tasarlanır, kurulur ve işletilir.

Günlük dilde "steril oda" ile karıştırılır; ikisi aynı şey değildir. Temiz oda partikülü kontrol eder, sterilite ise mikroorganizma yokluğudur. Steril üretim temiz odada yapılır ama her temiz oda steril değildir.

Bir odayı temiz oda yapan üç bileşen vardır:

  1. Filtreli hava: Odaya giren havanın tamamı HEPA (H13/H14) ya da ULPA filtrelerden geçer. Filtre, 0,3 mikron boyutundaki partiküllerin en az %99,95'ini tutar.
  2. Basınç farkı: Oda, komşu alanlara göre pozitif basınçta tutulur; kapı açıldığında hava dışarı akar, kirli hava içeri giremez. Tehlikeli madde işlenen odalarda tersine, negatif basınç uygulanır.
  3. Partikül bırakmayan yüzeyler: Duvar panelleri, tavan, zemin, kapılar ve aydınlatma, toz tutmayan ve kolay temizlenen malzemeden yapılır; köşeler yuvarlatılır.

Bu üçü bir arada tasarlanmadan "temiz oda" olmaz; sonuç ölçümle, yani validasyonla kanıtlanır.

Temiz oda nerede kullanılır?

  • İlaç ve biyoteknoloji: steril dolum, tablet üretimi, aşı, hücre kültürü (GMP zorunlu).
  • Medikal cihaz: implant, enjektör, kateter üretimi ve paketleme (ISO 13485 ile birlikte).
  • Hastane: ameliyathane, yoğun bakım, merkezi sterilizasyon, kemoterapi hazırlama.
  • Kozmetik: krem, serum, dolum ve paketleme (ISO 22716).
  • Gıda: et, süt ve hazır yemek paketleme; raf ömrünü uzatan hijyen bölgeleri.
  • Elektronik ve optik: yarı iletken, sensör, lens, hassas montaj.
  • Savunma ve havacılık: hassas optik, elektronik ve kompozit üretimi.
  • Laboratuvar: mikrobiyoloji, kalite kontrol, araştırma.

Airtech bu sektörlerin tamamında proje yaptı; sektörel çözümler sayfasında örnekler var.

Temiz oda sınıfları: ISO 14644-1

Sınıf, bir metreküp havada izin verilen en fazla partikül sayısıyla belirlenir. Tablo ISO 14644-1:2015 Tablo 1'den alınmıştır; boş hücreler standartta tanımlı değildir.

ISO sınıfı≥0,1 µm≥0,2 µm≥0,3 µm≥0,5 µm≥1 µm≥5 µm
ISO 1102
ISO 21002410
ISO 31.00023710235
ISO 410.0002.3701.02035283
ISO 5100.00023.70010.2003.520832
ISO 61.000.000237.000102.00035.2008.320293
ISO 7352.00083.2002.930
ISO 83.520.000832.00029.300
ISO 935.200.0008.320.000293.000

Pratikte ne anlama gelir:

  • ISO 5: Steril dolum hatları, laminer akış kabinleri. Genellikle tek yönlü (laminer) hava akışı gerekir.
  • ISO 6: Yarı iletken, hassas optik, bazı medikal montaj alanları.
  • ISO 7: Türkiye'de en çok kurulan sınıf. İlaç üretim ve paketleme, kozmetik dolum, medikal cihaz, ameliyathane.
  • ISO 8: Gıda paketleme, elektronik montaj, ilaç ve kozmetik ön hazırlık alanları, koridorlar.
  • ISO 9: Normal oda havasına yakın; sınıflandırılmış bir alanın dış çevresi.

Sınıf "dinlenmede" (makineler çalışır, personel yok) ya da "çalışırken" (üretim sürüyor) ölçülebilir; sözleşmede hangisinin esas alındığı yazmalıdır. Sınıfların ayrıntılı tablosu ve seçim rehberi için Temiz Oda Sınıfları yazısına bakın.

GMP sınıfları: A, B, C, D

İlaç ve kozmetik tesislerinde Avrupa GMP (Annex 1) sınıfları kullanılır. GMP, aynı oda için iki ayrı ölçüm ister: dinlenmede ve çalışırken.

GMP sınıfıDinlenmede ≥0,5 µm / ≥5 µm (partikül/m³)Çalışırken ≥0,5 µm / ≥5 µmISO karşılığıKullanım
Grade A3.520 / 293.520 / 29ISO 5 (her iki durumda)Steril dolum, açık ürün işlemleri; tek yönlü akış
Grade B3.520 / 29352.000 / 2.930ISO 5 dinlenmede, ISO 7 çalışırkenGrade A alanının arka planı
Grade C352.000 / 2.9303.520.000 / 29.300ISO 7 dinlenmede, ISO 8 çalışırkenÇözelti hazırlama, daha az kritik adımlar
Grade D3.520.000 / 29.300tanımlı değilISO 8 dinlenmedeMalzeme hazırlık, yıkama, giyinme

GMP'nin ISO'dan farkı yalnızca partikül değildir: mikrobiyolojik izleme (havada ve yüzeyde koloni sayımı), personel giyinme kuralları, temizlik ve dezenfeksiyon prosedürleri de sınıfın parçasıdır. Hangi sınıfın gerektiğine ürün ve mevzuat karar verir; Airtech keşif aşamasında bunu ruhsat danışmanınızla birlikte netleştirir.

Tasarım parametreleri: hava değişimi, basınç, sıcaklık, nem

Sınıf hedefi belirlendikten sonra havalandırma şu dört parametreye göre tasarlanır.

Hava değişim sayısı (ACH): Odanın hava hacminin bir saatte kaç kez yenilendiği. Standartta sabit bir değer yoktur; sınıfa, odadaki partikül kaynağına (insan, makine) ve ısı yüküne göre hesaplanır. Sektörde yaygın tasarım aralıkları:

SınıfTipik hava değişimi (saat)Akış tipi
ISO 810–25karışık (türbülanslı)
ISO 730–60karışık
ISO 660–150karışık
ISO 5240–480 ya da tek yönlü akış 0,36–0,54 m/slaminer

Basınç farkı: Sınıflandırılmış odalar arasında genellikle 10–15 Pa, temiz alandan koridora ve dış ortama doğru kademeli düşüş. Fark 5 Pa'nın altına inerse koruma zayıflar; 20 Pa'nın üstünde kapılar zor açılır. Odalar arası fark manometre ile sürekli izlenir. Basınç farkı yazısında kademe örnekleri var.

Sıcaklık ve nem: Hedef değerler ürüne ve projeye göre belirlenir; çoğu üretimde 20–24 °C ve %40–60 bağıl nem hedeflenir. Dar tolerans (±1 °C, ±5 %RH) klima santralinin kapasitesini ve maliyeti doğrudan etkiler; gereksiz dar tolerans istemek en sık yapılan tasarım hatasıdır.

Toparlanma süresi: Kapı açılıp kirlilik girdikten sonra odanın sınıf sınırına geri dönme süresi. Hedef değer projeye ve ilgili GMP gereğine göre belirlenir; validasyonda ölçülür.

Temiz oda bileşenleri

Panel sistemleri: Duvar ve tavan, 50–100 mm kalınlığında sandviç panellerden yapılır. Dış yüzey HPL, boyalı galvaniz, paslanmaz çelik ya da cam olabilir; iç dolgu poliüretan, taş yünü (yangın dayanımı için) ya da alüminyum petek. Panel birleşimleri silikonsuz, köşeler yuvarlatılmış (köşe bandı) olur. Ayrıntı: panel sistemleri.

Kapılar ve geçişler: Sızdırmaz kapılar, kilitleme (interlock) ile aynı anda iki kapının açılmasını önler. Malzeme geçişi pass box ile, personel geçişi hava duşu ve giyinme odasıyla yapılır.

Zemin: Epoksi, PVC ya da iletken (ESD) kaplama; duvarla birleşimde süpürgelik yerine yuvarlatılmış geçiş.

Klima santrali ve kanal: Dış hava + dönüş havası karışımı, ön filtre (G4/F7), ikinci kademe (F9), oda girişinde HEPA. Isıtma, soğutma ve nem kontrolü santralde yapılır.

HEPA / ULPA filtreler ve FFU: Terminal HEPA kutuları tavana yerleşir; küçük odalarda fan filtre üniteleri (FFU) santralsiz çözüm sunar. Filtre sızdırmazlığı kurulumda ve her yıl test edilir. Ayrıntı: HEPA filtreleri.

Aydınlatma: IP65 sızdırmaz, tavan paneline gömme LED armatürler; 500 lüks ve üzeri.

Otomasyon: Basınç, sıcaklık, nem ve partikül sensörleri bir panelde toplanır; alarm ve kayıt (GMP'de zorunlu veri bütünlüğü) sağlanır.

Kurulum süreci: keşiften teslime

  1. Keşif ve ihtiyaç analizi (genellikle 1 hafta): Ürün, sınıf hedefi, alan, personel ve malzeme akışı, mevcut bina kısıtları.
  2. Kavramsal tasarım (genellikle 1–2 hafta): Yerleşim planı, basınç kademeleri, hava akış şeması, bütçe aralığı.
  3. Uygulama projesi (genellikle 2–3 hafta): Mekanik, elektrik, otomasyon projeleri; kullanıcı gereksinim şartnamesi (URS) ile uyum.
  4. İmalat ve montaj (projeye göre 4–10 hafta): Panel imalatı, santral ve kanal, elektrik, zemin, kapılar; sırayla ve toz kontrolüyle.
  5. Devreye alma: Hava dengeleme (balans), basınç ayarı, otomasyon testleri.
  6. Validasyon (genellikle 1–2 hafta): Aşağıdaki testler; raporla teslim.
  7. Eğitim ve teslim: Personel giyinme ve çalışma kuralları, bakım planı.

Süreler projeye göre değişir; 100 m²'lik ISO 7 bir oda için keşiften teslime toplam süre genellikle 2–3 aydır. Adımların ayrıntısı kurulum sayfasında.

Validasyon: oda gerçekten o sınıfta mı?

Validasyon, odanın tasarlanan sınıfı sağladığını ölçümle kanıtlar. Temel testler (ISO 14644-3):

TestNe ölçerSıklık
Partikül sayımıSınıf sınırıKurulumda, sonra 6–12 ayda bir
Hava hızı ve hava değişimiTasarım ACH değeriYıllık
HEPA sızdırmazlık (DOP/PAO)Filtre ve çerçeve kaçağıKurulumda, yıllık
Basınç farkıOdalar arası kademeSürekli izleme + yıllık rapor
Toparlanma süresiKirlilik sonrası geri dönüşKurulumda, GMP'de yıllık
Hava akış görselleştirme (duman testi)Akış yönü, ölü bölgelerKurulumda, değişiklik sonrası
Sıcaklık ve nem haritalamaTolerans içinde kalmaKurulumda, yıllık

İlaç, kozmetik ve medikal cihaz tesislerinde validasyon raporu denetimlerde istenir. Airtech kurulumun ardından raporu teslim eder ve yıllık yeniden validasyonu planlar. Ayrıntı: validasyon.

Bakım: sınıfı korumak

  • Ön filtreler: 3–6 ayda bir değişim.
  • HEPA filtreler: Basınç düşümü ölçümüne göre, genellikle 2–5 yılda bir.
  • Kapı contaları ve interlock: 6 ayda bir kontrol.
  • Basınç ve sıcaklık kayıtları: Günlük kontrol, aylık rapor.
  • Temizlik: Yazılı prosedür, onaylı dezenfektan, dönüşümlü kullanım.
  • Yeniden validasyon: Yılda bir ya da büyük değişiklik sonrası.

Bakımı aksayan odalarda ilk belirti hava değişiminin düşmesi ve basınç farkının kaybolmasıdır; partikül sayımı bozulmadan önce fark edilebilir.

Temiz oda maliyeti neye bağlıdır?

Beş etken: istenen sınıf, metrekare ve tavan yüksekliği, hava değişim sayısı (santral kapasitesi), panel/kapı kalitesi, validasyon ve otomasyon kapsamı. Metrekare maliyeti ISO 8'den ISO 5'e doğru katlanarak artar. Güncel aralıklar ve örnekler için temiz oda fiyatları yazısına bakın; keşif sonrası net teklif için iletişim.

Airtech, 26 yıllık deneyimiyle anahtar teslim temiz oda projelendirme, kurulum ve validasyon hizmeti verir; projeniz için keşif ve teklif isteyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Temiz oda ile laminer akış kabini arasındaki fark nedir?

Kabin, bir çalışma yüzeyini ISO 5 koşulunda tutan küçük bir cihazdır; temiz oda ise personelin içinde çalıştığı bir hacimdir. Çoğu tesiste ISO 7 oda içinde ISO 5 kabin birlikte kullanılır.

Mevcut bir alan temiz odaya çevrilebilir mi?

Tavan yüksekliği en az 3 m, santral için yer ve personel/malzeme giriş düzeni uygunsa evet; panel sistemi mevcut duvarların içine kurulur.

Pozitif basınç her zaman doğru mu?

Hayır. Toksik, patojen ya da tozlu ürün işlenen odalar negatif basınçta tutulur; hedef ürünü değil çevreyi korumaktır. Hastane izolasyon odaları da negatiftir.

ISO 7 oda için kaç HEPA filtre gerekir?

Hesap odanın hacmine ve hedef hava değişimine bağlıdır: hacim × ACH ÷ filtre debisi. Örnek olarak 100 m², 3 m yükseklik ve 40 ACH için saatte 12.000 m³ hava gerekir; bu, 1.200 m³/h'lik 10 HEPA kutusuna karşılık gelir. Gerçek sayı projeye, filtre tipine ve ısı yüküne göre değişir.

Validasyonu kim yapar?

Kurulumu yapan firma ilk validasyonu yapar; denetimler için bağımsız bir kuruluştan yıllık ölçüm de alınabilir. Airtech her ikisini de organize eder.

Temiz oda ne kadar sürede kurulur?

Keşif ve projeyle birlikte 2–3 ay; büyük GMP tesislerinde 6 aya kadar.

İçerik

📋 Temiz Oda Sistemleri - Sayfa İçeriği Özeti

Temiz oda sistemleri, modern endüstri ve sağlık sektörünün temel yapı taşlarından biridir. Bu özel alanlar, havadaki partikül konsantrasyonunun sürekli kontrol altında tutulduğu, çevresel parametrelerin hassas şekilde düzenlendiği ortamlardır.

Temel Özellikler

Temiz odaların en kritik özellikleri arasında HEPA filtrasyon sistemleri, 20-22°C sıcaklık kontrolü, %45-55 bağıl nem kontrolü ve basınç yönetimi bulunur. İklimlendirme sistemleri, bu parametrelerin sürekli kontrolünü sağlar.

ISO Standartları

ISO 14644-1 standardı kapsamında, temiz odalar ISO 1'den ISO 9'a kadar sınıflandırılır. Validasyon süreçleri bu standartlara göre yürütülür.

Sektörel Uygulamalar

Teknik Sistemler

Panel sistemleri, zemin kaplamaları, ve otomasyon sistemleri temiz odanın temel bileşenleridir.

Bakım ve Validasyon

Sürdürülebilir performans için düzenli bakım ve validasyon testleri kritiktir. Bu testler partikül sayımı, hava akış hızı ölçümleri ve basınç kontrolleri içerir.

Önemli Not: Detaylı bilgi ve profesyonel destek için uzman ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.

Satış Yetkilisi

Scroll to Top
Temiz Odanızı Kendiniz Tasarlayın